Şimşek: Denetimler Büyüklerde Yoğunlaştı, Küçüklerde Azaldı

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, vergi denetimlerinin dağılımına ilişkin açıklamalarda bulundu; büyük şirketlere yönelik kontrollerin arttığını, küçük ölçekli işletmelerde ise denetim oranının düştüğünü belirtti.

Şimşek, kayıt dışılıkla mücadelede önceliklerinin cezalandırma değil gönüllü uyum ve rehberlik olduğunu vurguladı. Denetim öncesi tespitlerin mükelleflere iletildiğini ve düzeltilmesi için fırsat tanındığını söyledi.

Denetimlerin Dağılımı ve Yeni Yaklaşım

2026 verilerine göre büyük şirketlerin %31,3’ü denetime tabi tutuluyor; 2024’te bu oran yaklaşık %11’di. Orta ölçeklilerde denetim oranı %3,6’dan %7,3’e yükselirken, küçük ölçekli şirketlerde oran 2024’teki %2,1’den 2026’da %1,1’e geriledi. Sahadaki algıya rağmen Şimşek, küçük şirketlere ağırlık verilmediğini, aksine büyüklere odaklanıldığını söyledi.

Gönüllü Uyum ve Büyük Veri Kullanımı

Vergi Denetim Kurulu’nun yeni ilkeleri çerçevesinde, yapay zekâ ve büyük veri analitiği ile yapılan tespitler önce mükelleflerle paylaşılıyor. Şimşek, “Tespitlerimizi mükelleflere sunuyor, düzeltme imkânı tanıyoruz” ifadelerini kullandı; bu yaklaşımı cezalandırmadan ziyade rehberlik ve uyum artırma stratejisi olarak nitelendirdi.

Vergi Gelirleri ve Dolaylı Vergilerin Azalışı

Şimşek, gelir vergisi beyannamelerindeki artışa dikkat çekti: beyannamelerin sayısı 3,8 milyondan 5,5 milyona yükseldi. Vergi gelirlerinin milli gelire oranının 2027’de %17,9’a ulaşmasının beklendiğini aktardı.

Ayrıca dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payında düşüş hedeflendiğini belirtti. 2023’te bu pay %65,5 iken, 2026’da %60’ın altına, yani yaklaşık %59-60 civarına inebileceğini söyledi ve bunun vergi adaleti yönünde önemli bir adım olduğunu vurguladı.

Öne Çıkan Noktalar

• Gönüllü uyum ve rehberlik esas alınıyor; cezalandırma öncelik değil.
• Büyük şirket denetimleri 2024’e göre önemli ölçüde artırıldı.
• Küçük işletmelerde denetim oranı azaldı; sahadaki algı gerçeği yansıtmıyor.
• Dolaylı vergilerin payı azalıyor; vergi gelirlerinin millî gelir içindeki oranı yükseliyor.